زمینه و هدف: افزایش روزافزون در تنوع و فراوانی رفتارهای هنجارگریز تحصیلی آن را به یکی از چالش‏های محیط آموزشی تبدیل کرده است. از این رو، این پژوهش با هدف پیش‏بینی رفتارهای هنجارگریز تحصیلی براساس انگیزش پیشرفت با نقش واسطه‏ای شفقت خود در دانش‏آموزان انجام شد.
روش: پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی (نوع معادلات ساختاری) بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‏آموزان دختر مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی 402-1401 بود، که از بین دانش‏آموزان با روش نمونه‏گیری تصادفی خوشه‏ای چندمرحله‏ای تعداد نمونه 250 نفر درنظر گرفته شد و به ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه هنجارگریزی تحصیلی (کلارک و همکاران، 2015)، پرسشنامه انگیزه پیشرفت (هرمنس، 1970) و پرسشنامه شفقت به خود (ریس و همکاران، 2011) پاسخ دادند. داده‏ها با آزمون ضریب همبستگی، رگرسیون و با روش تی سوبل تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج آزمون فرضیه‏ها نشان داد که به‏ترتیب انگیزش پیشرفت و شفقت به خود توان تبیین 36/0 درصد و 29/0 درصد از واریانس نمره رفتار هنجارگریز تحصیلی در دانش‏آموزان دختر مقطع متوسطه اول را داشته‏اند (05/0>P). اثر غیرمستقیم انگیزش پیشرفت بر رفتار هنجارگریز تحصیلی با نقش واسطه‏ای شفقت خود نیز معنادار بود (05/0>P). به‏طور کلی، یافته‏ها نشان داد که الگوی پیشنهادی از برازش نسبتاً خوبی با داده‏ها برخوردار است.
نتیجه‌گیری: استفاده از نتایج این پژوهش می‏تواند با آگاهی‏بخشیدن به فراگیران نسبت به رفتارهای خود و مهارت‏های انگیزشی آن‏ها در موقعیت‏های تحصیلی، به کاهش بروز رفتارهای هنجارگریز تحصیلی کمک کند.