زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل ساختاری نگرش به هوش‌مصنوعی و رسانه‌های اجتماعی بر رفتارهای بی‌صداقتی تحصیلی در دانش‌آموزان مقاطع ابتدایی و راهنمایی انجام شد.
روش: این مطالعه از نظر راهبرد، کمی و از نوع توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان شهرستان ارومیه با ۹۰۰۰۰ نفر در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها، ۴۰۱ دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه‌های نگرش به هوش‌مصنوعی شپمن و رودوی (۲۰۲۰)، استفاده از رسانه‌های اجتماعی حجازی و همکاران (۱۳۹۵) و بی‌صداقتی تحصیلی مک‌کیب و تروینو (۱۹۹۶) بود. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزارهای SPSS و Amos انجام پذیرفت.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که نگرش به هوش‌مصنوعی بر رسانه‌های اجتماعی با ضریب مسیر (β= 0/33 و 05/0>p)؛ و بر بی‌صداقتی تحصیلی با (β= 0/28 و 05/0>p)؛ اثر مستقیم و معناداری دارد. همچنین، رسانه‌های اجتماعی بر رفتارهای بی‌صداقتی تحصیلی با ضریب مسیر (β= 0/54 و 01/0>p)؛ قوی‌ترین پیش‌بین مستقیم بودند. آزمون اثرات غیرمستقیم نیز مؤید نقش میانجی معنادار رسانه‌های اجتماعی در رابطه بین نگرش به هوش‌مصنوعی و بی‌صداقتی تحصیلی بود (β= 0/39 و 05/0>p).
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش تبیین‌کننده این واقعیت است که هوش‌مصنوعی به عنوان «ابزار» و رسانه‌های اجتماعی به عنوان «بستر»، با ایجاد هنجارهای گروهی و وابستگی شناختی، زمینه‌ساز سوءرفتارهای آموزشی در نسل جدید شده‌اند. این نتایج ضرورت بازنگری در مدل‌های ارزشیابی سنتی و ادغام آموزش اخلاق دیجیتال و سواد رسانه‌ای را در برنامه‌های درسی مدارس برای صیانت از صداقت تحصیلی برجسته می‌سازد.